Is ozon goed of slecht? -De ontdekking van het ozongat in Antarctica

Korte beschrijving

In deze set van drie activiteiten leren leerlingen over ozon en de - goede en slechte - gevolgen ervan voor het leven op aarde. De eerste activiteit geeft een overzicht van deze effecten, schetst hoe ozon gemeten wordt en introduceert het verhaal van het ozongat in Antarctica. Er is een praktische activiteit waarbij de doeltreffendheid van zonnebrandcrème wordt onderzocht. In de laatste activiteit gebruiken leerlingen echte satellietgegevens om te onderzoeken hoe de ozonconcentratie de afgelopen decennia over de hele wereld is veranderd.

Onderwerp Aardrijkskunde, Wetenschap, Aardwetenschappen

Leerdoelen
  • De effecten van ozon in verschillende delen van de atmosfeer op het leven op aarde samenvatten
  • De geschiedenis van het ozongat op Antarctica schetsen, inclusief de rol van satellietwaarnemingen bij het monitoren van het herstel ervan
  • De onderdelen van een experimenteel model relateren aan de werkelijke situatie die het voorstelt
  • De effectiviteit van een experimentele methode evalueren
  • Een praktische activiteit uitvoeren volgens de instructies en de resultaten systematisch registreren
  • Gebruik de webtoepassing Climate from Space om veranderingen in de wereldwijde ozonconcentraties te onderzoeken
  • Belangrijke informatie uit verschillende bronnen selecteren om een beknopte samenvatting van onafhankelijk onderzoek te presenteren
Leeftijd
8 - 11 jaar oud
Tijd
ongeveer 60 minuten per activiteit
Beschikbaar in:
Activiteit 1: Waarom is ozon belangrijk?
In deze activiteit leren de leerlingen ozon kennen als een onzichtbaar gas dat het leven op aarde beschermt als het hoog aan de hemel hangt, maar dat de gezondheid van mensen schaadt als het dicht bij de oppervlakte is. Een verhaal dat door de leerkracht wordt voorgelezen, introduceert deze informatie. Het verhaal schetst ook het ozongat op Antarctica en de rol van satellietwaarnemingen bij het monitoren van het herstel ervan. Ervaren lezers kunnen het verhaal zelf lezen, misschien als voorbereiding op de les. In de klas kunnen leerkrachten materiaal uit het gerelateerde verhaal Klimaat uit de ruimte gebruiken om de tekst aan te vullen.
Activiteit 2: Hoe goed is mijn zonnebrandcrème?
In deze activiteit zullen leerlingen hun eigen waarnemingen doen door in een experiment te onderzoeken welke bescherming zonnebrandcrème biedt tegen schadelijke ultraviolette straling. In de praktische activiteit worden UV-gevoelige kralen gebruikt om het beschermende effect van verschillende soorten zonnebrandcrème te onderzoeken. Leerlingen leren onderdelen van een experimenteel model te relateren aan de werkelijke situatie die het voorstelt en de doeltreffendheid van een experimentele methode te evalueren.

 

Uitrusting
  • 5-6 UV-gevoelige kralen per groep, bij voorkeur paars of donkerroze (dezelfde kleur binnen een groep)
  • Petrischaaltje of een ander plat open bakje per groep
  • UV-toorts (optioneel voor elke groep)
  • Kleurpotloden (dezelfde kleur als de kralen), één voor elke leerling
  • Een selectie van zonnefilters met verschillende beschermingsfactoren 
  • Bekers met water - één per groep
  • Sharpie of een andere fijne permanente marker
  • Koord en plaklabels (optioneel)
  • Handdoeken
  • Een kopie van werkblad 2 (2 pagina's) voor elke leerling
Activiteit 3: Het gat in de ozonlaag
In deze activiteit gebruiken leerlingen de webtoepassing Climate from Space om satellietmetingen van ozon over de hele wereld in de loop van de tijd te onderzoeken en veranderingen in het ozongat op Antarctica in de afgelopen twee decennia te onderzoeken. Leerlingen selecteren belangrijke informatie uit verschillende bronnen om een beknopte samenvatting van onafhankelijk onderzoek te presenteren. 
Uitrusting
  • Toegang tot internet
  • Klimaat vanuit de ruimte webtoepassing
  • Werkblad 3 voor studenten
  • Informatieblad 3 in kleur (één per paar leerlingen)
  • Presentatiesoftware zoals PowerPoint

Wist u dat?

- Ozon op grondniveau is het belangrijkste bestanddeel van smog, dat ontstaat door chemische reacties van verontreinigende stoffen met gassen in de lucht.


- In 1920 bouwde Gordon Dobson, een onderzoeker van de Universiteit van Oxford, als eerste een instrument om de ozonconcentratie vanaf de grond te meten.


- Veel aardobservatiesatellieten bevinden zich in zulke banen dat ze geen metingen direct boven de Noord- of Zuidpool kunnen doen - hoewel ze wel overal elders op aarde veranderingen kunnen "zien".

De kracht van aardobservatie

We zijn allemaal nauw verbonden met onze aarde - van de bomen die ons van zuurstof voorzien tot de natuurlijke bronnen die ons landschap vormgeven. Het aardobservatieprogramma van ESA loopt voorop bij het monitoren...

Wereldwijde inventarisatie: hoe de ruimte klimaatactie stimuleert

Bijna 200 landen verzamelen zich in Dubai om het grootste klimaatevenement van het jaar bij te wonen. COP28 - de klimaatveranderingsconferentie van de Verenigde Naties in 2023 - is echter niet zomaar een conferentie. Voor het eerst...

Sentinel-3 voor oceanen

Ontdek hoe de Sentinel-3-missie van Copernicus wetenschappers helpt om de algemene gezondheid van onze planeet te begrijpen.

De ruimtelijke resolutie

De observatie van onze planeet met behulp van satellieten hangt grotendeels af van de verschillende kenmerken van hun sensoren. De ruimtelijke resolutie, die in deze video wordt uitgelegd, is een van deze kenmerken. Video door...